أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
282
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
كه او از خداى تعالى راست گوىتر است بقول و بوعده يعنى هيچكس ازو راستيگرتر « 1 » نيست . [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 123 ] لَيْسَ بِأَمانِيِّكُمْ وَ لا أَمانِيِّ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ وَ لا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً ( 123 ) سبب نزول آيت بنزديك ضحّاك و قتاده آن بود كه جهودان با مسلمانان مخاصمت كردند و گفتند كه : ما از شما بهتريم كه دين ما قديمتر است از دين شما و پيغمبر ما پيش « 2 » از پيغمبر شماست و كتاب ما پيش از كتاب شماست ، مسلمانان گفتند : ما خود از شما بهتريم كه پيغمبر ما بهترين پيغمبران است و خاتم انبياست و شرع ما ناسخ شرايع است و كتاب ما ناسخ كتابهاست ، خداى تعالى اين آيت فرستاد ؛ مجاهد گفت كه : مشركان گفتند كه : بعث و نشور و حساب و كتاب و ثواب و عقاب نخواهد بودن و ما را بر اعمال ما جزا نخواهد بودن و جهودان گفتند : « لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ » خداى تعالى اين آيت فرستاد و باز نمود كه اين كار نه بآرزوى شما و نه بآرزوى اهل كتاب است برين قول خطاب با مشركان باشد و بر آن قول خطاب با مؤمنان ، و سياقت اين بر آن دلالت مىكند كه خطاب با كافران است يعنى نه بآرزوى شماست و نه بآرزوى ايشان هر كس كه بدى كند و گناهى پاداشتش دهند بر آن . در خبرست كه : چون اين آيت آمد مسلمانان پيش رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمدند و گفتند : يا رسول اللّه عظيم است اين و كيست آنكه گناه نكند ؟ ! هر كه گناه كند او را جزا خواهند داد و جز از تو كسى نيست كه گناه نكند . رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : بعضى جزا آنست كه در دنيا باشد كه بنده را بيك حسنه ده وعده دادهاند و بيك سيّئه يك سيّئه ، چون يك حسنه بكند و يك سيّئه ؛ او را نه بماند ، آنگه گفت : ويل لمن غلب آحاده أعشاره ، واى بر آنكس كه سيّئات او حسناتش را غلبه كند . و همچنين روزى بعضى از صحابهء رسول رسول را گفتند : يا رسول اللّه ما را پس ازين آيت فلاح كجا باشد ؟ ! گفت : يا هذا أ لست تحزن ؟ أ لست تمرض ؟ نه اندوهگن شوى ؟ و نه بيمار گردى ؟ - گفت : بلى گفت : آن كفّارت گناه بود . چون اين آيت آمد
--> ( 1 ) - كذا در نسخهء قديمى و در غير آن : « راستگوىتر » . ( 2 ) - در نسخهء قديمى : « پيشتر » .